Verhaal van de week - nr. 64

Ouwe Willem

Een paar dagen geleden haalden wij een dode man uit het water van de Brouwersgracht. Op zich is dat niets bijzonders. Het komt vrij vaak voor. Amsterdam met zijn grachtengordels en kanalen biedt vele mogelijkheden voor een verdrinkingsdood.
Als rechercheur sta je altijd wat huiverig tegenover zo'n 'waterlijk'. Je weet het nooit. De beroepsmatige achterdocht vraagt een voorzichtige benadering. Zo'n man kan zelfmoord hebben gepleegd. Hij kan ook in het water zijn geduwd. Hij kan zelfs zijn vermoord voor hij in het water terechtkwam. Tal van mogelijkheden.

Er zijn ook vrijwel nooit getuigen. In de regel komt plotseling een kruin boven water. Er vormt zich aan de wallekant een groepje en de politie wordt gewaarschuwd.

Zo ook met Willem. Dat hij Willem heette bleek pas later, want hij had niets bij zich. Geen portefeuille, geen papieren, geen naam, geen adres. In zijn linkersok vonden wij drie opgevouwen briefjes van vijfentwintig en in zijn broekzak zat een portemonnaie... een oude leren portemonnaie met zo'n uitvouwklep.
Er zaten drie guldens in, een rijksdaalder met een plakkertje, wat dubbeltjes en centen en twee gladde gouden ringen. De een was wat groter dan de ander. Ze waren erg versleten. De inscriptie aan de binnenkant was nauwelijks meer te lezen. In beide stond dezelfde datum 9-12-2 5. In de grootste stond Alie en in de kleinste Willem.

De conclusie lag voor de hand. De man heette Willem. Hij had in zijn lange leven vermoedelijk hard gewerkt. En Alie was niet meer.
In het ziekenhuis wasten we het grachtwater van Willem en we maakten van hem een foto. Gewapend met die foto gingen we in de buurt van de Brouwersgracht eens neuzen. Al bij het derde café hadden we succes.
De vrouw achter de tap nam de foto van mij aan en bekeek hem aandachtig. Ze trok een paar denkrimpels in haar voorhoofd. 'Wat ziet Ouwe Willem er raar uit.'
'Genomen na zijn dood,' reageerde ik achteloos.
Ze schrok zichtbaar. 'Wanneer is hij gestorven?'
Ik trok mijn schouders op. 'Dat weten we niet precies. We hebben hem uit de Brouwersgracht gehaald.'
De vrouw schudde triest het hoofd.
'Ach gussie . . . arme Willem.' In haar stem trilde medelijden. 'Hij was zo alleen... zo eenzaam na de dood van zijn vrouw. Hij sprak nooit meer met iemand.' Ze wees. 'Hij zat altijd in dat hoekje, alleen aan een tafeltje. Ik lette dan zo'n beetje op hem en als hij dan zijn hand opstak, dan bracht ik hem nog een borreltje. Nooit veel. Nooit onbekwaam.' Ze zweeg even. 'De laatste keer begon hij plotseling tegen mij te praten.'
'Wanneer was dat?'
Ze verzonk in gepeins. 'Vorige week. Hij bleef toen ook wat langer plakken en dronk meer dan normaal. Toen ik hem nog een borreltje bracht, pakte hij plotseling wat beverig mijn hand. Marie, zei hij, ik had vandaag mijn gouden bruiloft gevierd.'

Ze beet op haar lip.
'Ik had toen even bij hem moeten blijven... aan zijn tafeltje. Ik had hem die hand van mij wat langer moeten laten vasthouden. Maar ik had geen tijd. Het was zo druk in het café. Iedereen riep: 'Marie . . . Marie.' En ik moet het toch van mijn klanten hebben. Ik heb toen een tijdje niet op hem kunnen letten. Toen ik weer naar zijn hoekje keek... was zijn tafeltje leeg.'
Er gleed een traan over haar wang.
'Zijn gouden bruiloft. Ik denk, dat hij het toch samen met haar wilde vieren.'

A.C. Baantjer

Archief verhaal van de week